КҮЗЕТІЛМЕЙТІН ӨТКЕЛ БАҒДАРШАМЫН ЖАҢАРТУ

MODERNIZATION OF UNATTENDED RAILWAY LEVEL CROSSING SIGNALING SYSTEMS

Zhetbisbai Nurzhan Zhandarbekuly

Student of Baishev University, Kazakhstan, Aktobe

Vagner Denis Evgenevich

Student of Baishev University, Kazakhstan, Aktobe

Kairova Zhumagul Kairullaevna

Scientific Supervisor, Master of Technical Sciences, Senior Lecturer in the field of education in Baishev University, Kazakhstan, Aktobe

Аңдатпа. «Күзетілмейтін темір жол өткелі бағдаршамын жаңарту» тақырыбының мақсаты – көлік орындарын, түрлі жол өткелдерін зерттеу, онда жиі ірі апаттар мен оқиғалар орын алады.  Ірі апаттар мен оқиғалардың, адамдардың қаза болуын болдырмау. Жаңа технологияның жаңалығы – жол байланысы саласындағы бұл әдіс көлік құралдарының жұмыс істеу тәсілін түбегейлі өзгертеді, ақпарат беріп, жол қозғалысын нақты уақыт режимінде жақсы басқаруға мүмкіндік береді, қажет желілік инфрақұрылым болған жағдайда. Мәні мынада: локальды, ұлттық немесе тіпті ғаламдық деңгейде тәуелсіз жүйелердің орнына ITS көлік желісін құру, ол Интернет сияқты жұмыс істейді, барлық жүйелер қосылған, бірақ стандарттарға негізделген байланысқа ашық, бұл шығындарды азайтады және жол шамдарын басқаруға қатысатын барлық адамдар үшін құндылық жасайды.

Abstract. The aim of the topic “Modernization of traffic signal systems at unprotected level crossings” is to study transport locations and various road crossings where major accidents and incidents frequently occur, and to prevent serious accidents, emergencies, and loss of human life. The novelty of the study lies in the fact that new road communication technologies fundamentally change the way vehicles operate by providing information and enabling more effective real-time traffic management, provided that the necessary network infrastructure is available. The essence of the proposed approach is to create an intelligent transportation network instead of independent systems at local, national, or even global levels. This network operates similarly to the Internet, where all elements are interconnected and open to standardized communication, which reduces costs and creates value for all participants involved in traffic light control and traffic management.

Түйін сөздер: видео-тіркегіш, аудио-тіркегіш, өткелді қоршайтын қақпа, жол қауіпсіздігінің белгісі, жолаушылар көлігі, жүк көлігі,автожол көлігі, инфрақұрылым, инвестиция.

Keywords: video recorder, audio recorder, barrier crossing device, sign of Road safety, railway transport, passenger transport, road  transport, container transport, passenger registration, infrastructure, investment.

Қауіпсіз қозғалысты қамтамасыз ету мәселесі көлік түрлерінің дамуы мен қатар пайда болды. Бұл толықтай құрылғылардың сапасына, адамдардың жаңа реконструкцияларды салу, қолданыстағы сигналдық құрылғыларды жөндеу және жаңарту кезінде қиындықтарды еңсеру қабілетіне байланысты. Статистикаға сәйкес, қозғалыстың әртүрлі жерлерінде автокөлік жүргізушілерінің кінәсінен жүзге жуық жол-көлік оқиғалары тіркелген. Көптеген жүргізушілер теміржол өткеліндегі сигнализацияның дұрыс жұмыс істеп тұрғанын ескеріп, пойыздың жақындауы туралы хабарламаларды елемейді. Қозғалыс ережелерін сақтамайтын жүргізушілер өз тағдырын сынауды жалғастыра береді, нәтижесінде әр жыл сайын көптеген апаттар орын алады. Кінәлілер көбінесе жеңіл көліктерді асыра жылдамдықпен жүргізетін жүргізушілер болып табылады. Адамдармен және қозғалыс ережелерін бұзушылармен кездесулер тұрақты түрде өтсе де, нәтиже бермейді. Осы теміржол өткеліндегі оқиғаларға байланысты мен жаңа типтегі өткелді ұсынамын – бұл жаңа көлікті бақылау түрі, оның жаңалығы – бақылауды көлік полициясының қызметкерлері жаңа технология арқылы біртұтас жүйеде жүзеге асыра алады.

Көлік жолы оқиғалары адам алған жарақаттар мен апаттан кейінгі 30 күн ішінде қаза болғандар саны бойынша өлшенеді, өз-өзіне қол жұмсаулар автокөліктерді пайдалану арқылы болған жағдайлардан басқа. Жол механикалық көлігі – бұл қозғалыстың бірден-бір көзі ретінде қозғалтқышпен жабдықталған көлік құралы, көбінесе адамдарды немесе жүктерді тасымалдау немесе жолда тарту үшін қолданылады. Оған автобус, туристік автобус, троллейбус, трамвай және жүктерді тасымалдауға арналған автокөлік жатады.

Сондықтан менің схемалық жоспарыма аудио-видео тіркеушілер мен мотор іске қосылғанда өткелді жабатын кедергілер қойылды. Барлық осы құрылғылар бір уақытта жұмыс істеуі тиіс. Видео-тіркеушілер кеңінен қолданылса да, менің жоспарыма барлық құрылғылар біртұтас қауіпсіздік жүйесіне біріктірілуі керек, ол ақпаратты бір сәтте бере алады. Жолаушылар көлігі деп осы желіде ішкі көлікті қолданатын жолаушылар қозғалысы түсініледі. Мәліметтер миллион жолаушы-км түрінде көрсетіледі, бұл бір жолаушыны бір км тасымалдауға сәйкес келеді. Жол-көлік оқиғалары:

- Жолаушылар көлігі

-Жүк көлігі

-Контейнерлік көлік

-Жеңіл автокөліктерді тіркеу

- Инфрақұрылымға инвестициялар

-Инфрақұрылымдық қызмет көрсету

Барлық ағымдағы процестерді біз «адам – технология» біртұтас жүйелік-техникалық кешені ретінде қарастыра аламыз. Мен таңдаған жаңа типтегі өткел – бұл қауіпсіз көліктің қызметін атқаратын микропроцессорлық құрылғылардың біртұтас кешені. Қауіпсіз көлікті басқару және қызмет көрсету жүйесі толық көрсетілген. Барлығы аудио-видео тіркеуші және автоматты әрекет беруші арқылы ақпаратты жүйелі беру принциптеріне негізделген, бұл 1-суретте көрсетілген.

Сондықтан жалпы жоспарға келесі элементтер орналастырылуы тиіс:

1. Видео-тіркегіш
2. Аудио- тіркегіш
3. Өткелді бөгейтін құрылғысы Автожол бағытына жол қозғалысы қауіпсіздігі белгісі

Сурет 1.

4.Управление и контроль

Инспектор мына міндеттерді орындай алады:

1.Бейнебақылау. Қозғалысты интеллектуалды анықтау, икемді баптау, телекамераның жұмысы, табиғи кедергілерді сүзгілеу. Бейнежазба жүргізу. Кез келген бейне деректерді автоматты түрде кең форматта сақтау. Суреттермен жұмыс жасауға арналған сервис, қуатты архивтеу модулі. Аудио және басқару. Телефон желілерін толық бақылау, әңгімелерді жазу. AON қолдауы, аудио мен бейнені синхрондау. Қорғалмаған аймаққа кіруді бақылау. Кез келген қауіпсіздік құрылғыларымен интеграция және басқару: бейне жүйесімен, өрт қауіпсіздік сигнализациясымен, кіруді бақылау жүйесімен, сенсорлы датчикпен бергіш арқылы.Ақауды автоматты тіркеу және пайдаланушыларға лезде хабарлау. Жүйені бақылау және басқару – локалды желі, арналар, интернет және мобильді байланыс арқылы. «Инспектор +» интеграциялық таратушы қауіпсіздік жүйесі – кез- келген объектіні қорғауға арналған кешенді шешім, салалық шектеусіз. Әртүрлі модульдерден алынған фактілер негізінде кешенді жағдайларды талдауға арналған бірегей технологияларды қолдану.

2.Аудио-тіркегіш – қажетті өткелдегі дыбыстық сигнализацияның жұмыс қабілетін тіркеу және басқаруға арналған. Пойыз 2-3 блоктан өткел аймағына кіргенде автоматты түрде қосылады және пойыз өткелден шыққаннан кейін ажыратылады.

3. Өткелді бөгейтін құрылғы (УЗП) – теміржол өткелдерінде кеңінен қолданылады. Қазіргі уақытта адамдар еліміздің кейбір негізгі станцияларында УЗП қолдануды қарастыруда. Алайда бұл құрылғыларды автоматты жүйелермен пайдалану тиімді емес. Сол себепті жаңа кешенде жұмыс істейтін және заманауи өткелдің жоспары мен конструкциясын жасау қажет.УЗП теміржол өткелін бөгеп, өткелдегі жарық сигналын өткізбейтін қақпа көтеру арқылы қызмет етеді. Кешенде екі нұсқа бар – оң және сол, бұл автомобиль жолының оң және сол бөліктеріне орнатуға мүмкіндік береді, сондай-ақ жол учаскелерінің еніне байланысты екі нұсқа ұсынылған.  Автомобиль жолы мен шлагбаум арасында ьеталл конструкция бетон негізге орнатылады. Сондай-ақ, бұл өткел сигнализациясын да қамтамасыз етеді. УЗП қызметтері:  Өтпелі аймақта механикалық кедергіні қамтамасыз ету; Кедергілер аймағында тұрғаннан кейін рұқсатсыз көліктердің шығуына жол бермеу;  Кедергілер аймағындағы көліктерді анықтау; Дежурлық қызметкерлерді хабарландыру. Өткелді бөгейтін құрылғы рұқсатсыз көліктердің теміржол өткелінен шығу мүмкіндігін дерлік толық жоятын жалғыз құрал. Қақпаны 5–10 секунд бұрын қойылуы тиіс, бұл көліктердің уақытында шығуына мүмкіндік береді. Жол полициясы жүргізушілердің жіберген қателіктерін анықтауы керек. Бұл – кінәлілерді және мәселелерді архивтен анықтаудың қарапайым әдісі.

Сурет 5. УЗП

Сурет 6. Қолданысы

Сурет 7. Күзетілетін өткел

Сурет 8.Жол белгісі

Сурет 9. УЗП

Сурет 10. ГАИ

Сурет 11. Байланыс

Сурет 12. Сандық әлем

Сурет 13. Авария

Жоспардың орындалуын талдау кезінде қауіпсіздік мәселелеріне ерекше көңіл бөлу қажет. Бұл құрылғылар мен жұмыстардың табыстылығы – оқыс оқиғалардың болмауымен сипатталады. Егер мұндай оқиғалар орын алса, олардың себептерін қарастыру қажет, себебі қайталанатын қабылданған қадамдар қателіктерге әкелуі мүмкін. Айта кету керек, жоғары экономикалық тиімділігі бар жаңа технологияларды енгізу – сала дамуы мен тұрақтылығының негізгі шарттарының бірі. Сонымен қатар, инновациялық жобаларды таңдаудың негізгі критерийлері: тақырыптың мәні, енгізу ауқымы мен тиімділігі, ғылыми әлеуеті және жүзеге асырылуы, сондай-ақ болашақтағы дамуының перспективасы. Мұндай идеялардың пайда болуы ел экономикасының динамикалық дамуына үлкен әсер етеді. Менің ойымша, ұсынылған жаңа типтегі өткел – бұл ГАИ мамандары автоматты жұмыс орталары арқылы жүзеге асыратын басқару мен бақылауды қарастыратын жүйе, ол көліктің қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаруы тиіс.